Suleyman Turkmani

Oguz Turkleri Anadolu'ya yerlesince Horasan illerinden bir çok tasavvuf ehli gelmeye basladı. Bunların pek çogu Yesevi tarikatına mensup pirlerdi. Bunlar hanikahlar kurup tasavvuf cereyanını uyandırdılar. 13. yuzyılda Anadolu'ya gelen mutasavvıflardan Burak Bahn ve Suleyrnan Turkmani'yi göruyoruz. Suleyman Turkmani, Seyhi Huseyin Mevlevinin ogludur. Dedesi ise Turkmen Beylerinden Semseddindir. Nerede dogdugu belli degildir. 1214 tarihinde dogması muhtemeldir.

Suleyman Turkmani, Seyh Huseyin ile kuçuk yasta 1224 tarihinde bir Turkmen asireti ile Anadolu'ya gelmis ve Konya'ya yerlesmistir. Dedesi Turkmen Beyi oldugu için kendisine Turkmani denilmistir. Bu zamanlar Selçuklu tahtında 1. Alaaddin Keykubat bulunuyordu. Anadolu Selçuklu Sultanlıgı en yuksek devrini yasıyordu. Konya'da Mevlana Celaleddin Rumi medresesinde derslerini vermekte idi. Kuçuk Suleyman Mevlana'nın derslerine devam ederek ondan feyiz almıstır. Mevlana nın vefatı sırasında babası Seyh Huseyin de ölmustur. Suleyman Turkmani Mevlana’nın oglu Sultan Veled’ in muridi olmus, bu sıralarda Sultan Velid Mevlevi tarikatna mensuptular. Fakat Kendisi Mevlevilik tarikatına girmistir. Bu zatın telkin ile Suleyman Turkmani Mevleviligi yaymak maksadı ile 1239 tarihinde Kirsehir’e gelmistir. Bu sehirde genç yasında bir Mevlevi dergahı kurmustur. Bu zamanlar Selçuklu tahtında II. Giyaseddin Keyhusrev bulunuyordu.

Suleyman Turkmani Mevlevi olmakla beraber Bubailerle de teması vardır. Her halde dedesi ve babası Babai tarikatına girmisti. Bazı kaynaklarda Suleyman Turkmani'nin Lokman Baba'nın halifesi oldugu bildirilmektedir. Suleyman Turkmani Asık Pasa'nın hocası idi. Suleyman Turkmani Tezkere-i Evliya adlı bir eser yazmıstır. Aksaraylı Sair Isa Suleyman Turkmani'nin muritlerindendi. Suleyman Turkmani Kirsehir'de bir feyiz kaynagı oldu. Hazreti Mevlana Celaleddini Rumi'nin nurundan ısık alan bu zat Mevlevi dergahında dersler veriyor, yuzlerce insan onun ilminden faydalanıyordu. Bir yandan Mevlevi tarikatını devam ettiriyor, Mesneviyi muritlerine serh ettiriyordu. Ayrıca Babai tarikatından aldıgı tasavvufi fikirleri de yayıyordu. Kirsehir'in buyuk Seyhlerinden biri olmustu.

Seyh Suleyman Turkmani zarif ve nazik bir insandı. Sofrası herkese açıktı. Devrin en buyuk hocalarından ders almıs alim ve fazıl bir zattı. Teskere-i Evliya'sı bunun bir misalidir. Ihtiimal daha çok eserleri vardı. Bu zatlarla Kirsehir Orta Anadolu'da ısık tutan bir irfan merkezi olmustur. Selçuklu Devletinin son yıllarında Kirsehir mumtaz bir mevki olmustu. Buyuk alimler, pirler hep Orta Anadolu' ya yerlesmislerdi. Turklugu ve milli suuru ayakta bu zatlar tutmuslar, Selçuklu Devleti inkivaz bulunca Osmanlı Devletinin kurulusunda bu fikir adamlarının rolu buyuk olmustur.

Manevi medeniyetin muhafızı bu Horasan erenleri olmustur. Turkmen zekası dahiler yetistirmistir. Bunlarin biri de Suleyman Turkmani'dir. Kirsehirliler bu zatla ne kadar iftihar etseler yerindedir. Suleyman Turkmani hakkında bize bilgi veren bir vesika da Suleyman turkmani vakfiyesidir. Bu vakfiye 1928 yılında yazılmıstir. Bu vakfiyeye göre Seyh Suleyman Turkmani'nin babası Seyh Huseyin ve onun babası Seyh Semseddin’dir Suleyman Turkmani dogu tarafından gelen misafirler, garipler ve isi olanlar için bir bina yaptırmıslardır Suleyman Turkmani bu misafirhane için Kirsehir'e yakın Kızılca Baranaklı, çogun, Cukurtas, Bakisiye Köyu ve daha bir çok köyleri vakıf olarak ayırmıstır. Dergahın civarında bahçeler vardı. Vakıfedilen yerlerin geliri mahalle yollarına, kamu islerine sarf edilmekte idi. Mevlevi Seyhleri de vakıftan yararlanmakta idiler.

Seyh Suleyman Turkmani vefat edince ona bir çok Seyhler halifelik etmislerdir. B unların en meshuru Suleyman Turkmani turbesinde yatan Ebna-i Mehmet Celebi’dir Suleyman Turkmani zamanında yasamıs olan Kaya Seyhi onun en yakın dostu idi Bu zata Ahi Evran-i Veli ve Asık Pasa’da hurmet ederlerdiç Kaya Seyhi’nin mezarı Kirsehir' de kendi adını tasıyan mahallededir Suleyman Turkmani'nin akrabalarından Muhterem Hatun vardır. Kirsehir de turbesi bulunmaktadır, Suleyman Turkmani'nin 1298 tarihinde 84 yaslarında Kirsehir de vefat ettigi' tahmin edilmektedir. Suleyman Turkmani' nin turbesi Imaret Mahallesindedir, Suleyman Turkmani sandukasında Seyh Suleyman Veli Hazretleri yazılıdır. Diger mezarlarda Mehmet Celebi, Seyh Osman, Seyh Bekir yatmaktadır. Bu turbe civarında Caca Bey' in annesi bir imaret insat ettirmistir. Bu turbe harap bir haldedir. Suleyman Turkmani agır tavırlı, Misafir sever ve kerametler gösteten bir zatti. Horasan erenlerinden olan bu zata ait bilgi fazla degildir.

Copyright © KIRSEHiR.gen.tr Tüm hakları saklıdır.

Yayınlanma:: 2002-10-09 (1907 Okuma)