OSMANLILAR DONEMINDE  MUCUR                             

Orta Anadolu’da, Kirsehir vilayeti sınırları içinde yer alan Mucur, il merkezine 25 km uzaklıkta, Acı Su vadisinin yamaçlarında ve vadiyi çevreleyen tepeler uzerinde kurulmustur. Il merkezinin guney dogusunda yer alan Mucur’un, dogusunda Hacıbektas, guneyinde Gulsehir, kuzeyinde Avanos  kazaları yer almaktadır.
Mucur’un Osmanlılar dönemindeki sosyo-ekonomik tarihi kaleme alınmaya niyet edildiginde, bu arastırmaya esas teskil edecek  ulasılabilen  kaynak grubları sunlardır:

Arsiv Belgeleri :                                                               
1- Tapu-tahrir kayıtları: XV. ve XVI. yuzyıla ait olan ve yerlesim biriminin sosyal ve iksadi durumu hakkında bilgi veren bu kayıtlardan biri 1485, digerleri 1526 ve 1584 tarihli olmak uzere,  Mucur’a ait uç ayrı defterde bilgi bulunmaktadır.Bunlardan 1485(H. 890) tarihlisi 19 ve 1526(H. 932) tarihlisi  998 numara ile Basbakanlık Osmanlı Arsivindedir. 1584(H.992) tarihlisi ise  Tapu-Kadastro Genel Mudurlugu Arsivinde 139 numaralı Kirsehir Sancagı’na ait Mufassal Tahrir defterinde kayıtlıdır.

 2-HurufÃ?¢t Defterleri: Vakıflar Genel Mudurlugu Arsivinde bulunan, Istanbul’dan, Osmanlı sehirlerinde yer alan vakıf eserlerinde görevli sahıslara gönderilen beratları muhtevi   defterlerdir. Bu defterlerdeki bilgilerden hareketle bir yandan Mucur’un idarÃ?® konumu tesbit edilirken, diger yandan da sehrin fizikÃ?® konumuna esas teskil eden mahalle ve mescidleri belirlenmektedir. Bunlar, Mucur’da bulunan cami ve mescidlerde görev alan imam ve muezzin beratlarının bulundugu defterlerdir.

3-Temettuat Defterleri:Osmanlı Devleti, Tanzimat döneminde hukukÃ?®  ve idarÃ?® açıdan oldugu kadar mÃ?¢lÃ?® açıdan da yeni bir duzenlemeye gitmistir. Tabii olarak öncelikle vergi sisteminde yenilemeye gitmek icap ettiginden, buna esas teskil etmesi için de memleketin mÃ?¢lÃ?® imkanlarının belirlenmesi gerekmekteydi. Bu amaçla Tanzimatın uygulandıgı yerlerden baslanarak ulkenin ekonomik potansiyeli ortaya konmaya çalısılmıstır. XV-XVI. yuzyıllardaki  tahrirleri  andıran  fakat biraz daha degisik bir sistemle tutulan “Temettuat Defterleri”nde, eyaletler esas alınarak daha alt birimlere dogru bir sayım hadisesi gerçeklestirilmistir. Bu defterlerden biri 1834(H.1250), digeri 1844(H.1260) tarihli olmak uzere 2 ayrı  defterde Mucur kazasına ait bilgiler bulunmaktadır. Basbakanlık Osmanlı Arsivi’nde Temettuat katalogları içinde bulunan bu defterlerden 795 nolu’su 1834 tarihli olup; defterin sahife 141’den 167’ye kadarki kısmı  Mucur’un merkezine ait bilgiler içerirken; 167 ve 168. sahifelerinde ise Mucur kazasına baglı Mikail ve Aflak karyelerine ait bilgiler bulunmaktadır. 820 nolu defter ise katalogda da belirtildigi uzere Kirsehir sancagı Mucur ve Hacıbektas kazalarının temettuatlarını içeren defterdir. Bu defterin ilk 78 sahifesi de Mucur’a iliskin malumatı içerir. 80 ve 81. sahifelerde de yine bir önceki defterde oldugu gibi Mikail ve Aflak köylerinin haneleri hakkında bilgi yer almaktadır. Bu defterlerin -1834 tarihli defter ile 1844 tarihli defterin- tutulus sistemleri arasında çok fazla bir ayrılık olmasa da muhteviyatları açısından farklılıklar göze çarpmaktadır. 1834 Tarihli defterde yer alan “Hane baha” tabiri ile  esasen ne anlatıldıgını tam anlayamamıs olmakla birlikte, 1844 tarihli defterde bunun her hane için kaydedilen “temettuat” karsılıgı oldugunu zannediyoruz. Ve yine bu defterde hane bahanın yanında hane reislerinin sahip oldukları tarla ve bagların dönumleri ile yıllık getirileri kurus olarak belirtilmektedir. 1844 tarihli Temettuat Defteri ise  “Huve’l-muin” ile baslamakta akabinde ise “... muceddeden tahrirlerine irade-i seniyye-i sahane te’alluk eden kazalardan Kırsehri sancagında kain Mucur kazasının arazisinde mutemekkin kaffe-i ehl-i islamın emlak ve arazileri kıymet-i hakikileri uzere tasrihen kaza-i mezkurun tahrir-i emlak defteridir  7 muharrem 1260” kaydı ile devam etmektedir. Mahalle isminin belirtilmesinin  sonrasında  hane numarası ve hane reisinin ismi verilip, sahip olunan emlak, hayvanat ve temettuatları   kaydedilmektedir. 

4-Basbakanlık Osmanlı Arsivinde, Cevdet Evkaf 29680 numara. Bu belge, 1798 (H.1213) tarihli olup, “Kırsehri sancagında Hacıbektas kazasının Mucur karyesi ahalisinden Karaman valileri ve Kırsehri mutasarrıfları için muretteb imdad-ı hazeriye ...” kaydını muhtevidir.

5-Basbakanlık Osmanlı Arsivi Cevdet Maliye 30893 numara. Bu, Kırsehri sancagında vaki Mucur ve sair kazaların bac-ı bazar rusumu Kırsehri bac-ı bazar mukataasına ilhakına dair bir belgedir.

6- Basbakanlık Osmanlı Arsivi Bab-ı DefterÃ?® Ceride Odası  40643 numaralı. Bu da 1837 (H.1253) tarihli Mucur’un Nufus defteridir.

Matbu Eserler:                                                                  

1-Seyahatnameler: Bu grub içinde bizim ulasabildigimiz seyahatnamelardan sadece Vital Cuinet bilgi vermektedir. 1890’lı yıllarda Anadolu’yu gezen ve devletin resmi belgelerine istinaden sehirlerin sosyal ve iktisadi durumları hakkında bilgi veren Cuinet,  Mucur hakkında da  kısa fakat derli toplu bir malumat sunmaktadır.

2-Salnameler:XIX. yuzyıl sonlarından itibaren vilayet esasına göre çıkartılan, bugunku Il Yıllıklarını andıran salnamelerin, Mucur hakkında ne tur bilgi verdigine bakmak için;1876 yılından sonra yapılan idari duzenleme ile Kirsehir sancagının Ankara Vilayeti’ne baglanmasından dolayı, Ankara vilayet salnamelerine bakmak gerekmektedir. Bunlardan 1308, 1311, 1318, 1320 ve 1325 tarihli salnamelere bakılabildi. Ancak bunların hepsinde Mucur nahiyesine ait bilgiler, baglı oldugu Kirsehir merkez kazası ile birlikte verilmistir. Bundan dolayı  ne yazık ki Salnamelerde Mucur'a ait net bilgilere ulasılamamıstır.

.3-Arastırma eserlerinde de Mucur’un tarihi geçmisine çok fazla deginilmemistir. Ancak dipnotlarda gösterdigimiz eserlerin bölge tarihi ile ilgili bilgilerinden istifade edilmistir.

Copyright © KIRSEHiR.gen.tr Tüm hakları saklıdır.

Yayınlanma:: 2002-09-13 (1581 Okuma)